– برخی از خواص مهم امضاهای دستی

شایان ذکر است که کاغذ به عنوان حامل اطلاعات مهم جای خود را کم کم به دیگر راههای تبادل اطلاعات می دهد. در واقع کاغذ دارای معایبی از قبیل:

  • انتقال آهسته و پر هزینه.
  • اشغال نمودن فضای زیاد جهت بایگانی نمودن اسناد.
  • دست یابی بسیار کند به اسناد در بین اطلاعات ذخیره شده کاغذی.
  • مشکلات نگهداری از جنبه های فیزیکی و شیمیایی و … .
  • عدم وجود ضریب ایمنی بالا در جهت حفاظت از اسناد کاغذی گران قیمت.

با توجه به مشکلات عدیده در ثبت و ضبط و نگهداری اسناد کاغذ، تعدادی خاص در حدود امضاهای دستی بر روی کاغذ وجود دارند که بشرح ذیل می باشد:

  1. امضاء یک شخص برای تمام مدارک یکسان است.
  2. به راحتی تولید می شوند.
  3. به راحتی تمیز داده می شوند.
  4. باید بگونه ای باشد که حتی الامکان به سسختی جعل شوند.
  5. به طور فیزیکی تولید می شوند.

بند دوم- تفاوت امضای الکترونیکی با امضای دستی

از آنجائیکه امضاء، در تنظیم و ثبت اسناد و هم چنین تصدیق صحت آن دارای اهمیت زیادی است به همین جهت موضوع مورد بحث قرار گرفت.همانطوری که اشاره گردید. امضاء نشان تأیید اعلام های مندرج در سند و پذیرش تعهدهای ناشی از آن است پیش از آن نوشته را باید طرحی به حساب آورد که موضوع مطالعه و تدبّر است به طوری که هنوز تصمیمی درباره آن گرفته نشده است.

برابر ماده هفت قانون نمونه آنسیترال،امضای الکترونیکی در اسناد و مقررات بین المللی دارای همان ارزش و آثار اثباتی است که امضای سنتی دارا می باشد. بنابر گزارش گروه کاری تجارت الکترونیکی آنسیترال با امضای الکترونیکی نیز اصالت سند و انتساب آن به امضاءکننده اثبات و وی متعهد به محتوای سند خواهد بود. همچنین بنابر ماده سه قانون نمونه آنسیترال مصوب 2001 میلادی، در صورت داشتن شرایط ایمنی به هیچ وجه میان فنآوری های گوناگون ایجاد امضاء تفاوت قایل شد و تمام آنها معتب و داای آثار حقوقی یکسانی خواهند بود. شناسایی اصل « کارکرد یکسان » در این ماده از آن جهت دارای اهمیت است که هیچ تردیدی در عدم امکان تبعیض میان امضای دستی ( مکتوب ) و امضای الکترونیکی باقی نمی گذارد. البته آنچه به امضای دستی ( کاغذی ) مربوط می شود هر چند سیستم های حقوقی، اساساً هیچ گونه توصیف قانونی از امضاء ارائه نمی دهند فراوان هستند. { ستار زرکلام – خرداد 1383}.

ولی تعریف سنتی ارائه شده از امضاء در این سیستم های حقوقی،وجود یک نوشته را ضروری می داند. همانطوریکه قانون مدنی ایران در ماده 1301  بدون تعریف امضاء مقرر می دارد:

« امضایی که روی نوشته یا سندی باشد بر ضرر امضاءکننده دلیل است » اگر چه نام « امضاء » برای هر دو نوع امضای دستی (سنتی) و الکترونیکی به کار می رود، اما در تفاوت ماهوی این دو نباید تردید کرد. امضای دستی نشان می دهد که شخص آن سند را تنفیذ نموده، حال آنکه امضای الکترونیکی ( دیجیتال ) مدرک معین دلالت بر به کارگیری کلیه خصوصی متعلق به فرد معین برای رمزگذاری آن دارد، که در صورت فقدان تصدیق محضری نشانگر چیزی جز عدم تغییر داده پیام بعد از ایجاد آن نیست.

به عبارت دیگر بدون وجود سابقه ثبتی و مدارک دقیق علمی، امضای الکترونیکی (دیجیتالی) هیچ دلالتی بر دخالت یک فرد در محتوای سندی که امضاء در آن به کار گرفته شده، ندارد. (مصطفی السان، 1386).

همچنین بدون دخالت دفاتر اسناد رسمی در خصوص امضای دستی و عدم حضورونظارت دفاتر خدمات صدور گواهی الکترونیکی موضوع ماده 32 قانون تجارت الکترونیکی ایران مصوب 1382 که آئین نامه اجرایی این ماده در جلسه مورخ 11/6/1386 هیأت محترم وزیران در 20 ماده تصویب و ابلاغ گرید، اشکالات دیگری نیز بروز می کند که آثار آن به مراتب بدتر و وسیع تر از موارد فوق الذکر است، مواردی چون: فقدان سابقه بایگانی مطمئن مدارک، وجودگواهی برای همیشه، امکان اختصاص کلید خصوصی یک شخص به فرد دیگر به دلیل بی اطلاعی از این امر اشتباه، افشای رمزگذاری یا بی اعتباری استانداردهای آن، تغییر غیر مشروع رمز و … .

از آنجائیکه کاغذ به عنوان حامل اطلاعات مهم جای خود را کم کم به دیگر راههای تبادل اطلاعات می دهد، لازم است فرهنگ استفاده از رایانه و دستگاههای الکترونیکی در سطح جامعه نشر و گسترش یابد و ضمن آموزش و ایجاد اعتماد مردم جهت استفاده از رایانه و شبکه های اینترنتی  و با ایجاد و تکمیل زیرساخت های فنی و بالا بردن عوامل توانمندساز از مرحله آغازین به مرحله ی تکامل، در زمینه حقوق الکترونیکی عیوب مکاتبات کاغذی « عیوبی چون: انتقال آهسته اطلاعات، هزینه بالا، بایگانی انبوه دسته های کاغذ، مشکل در ایجاد امنیت و حفظ و نگهداری اسناد کاغذی و … » را با استفاده از روش های الکترونیکی به حداقل رساند. زیرا در روش الکترونیکی، انتقال اطلاعات بسشیار سریع بوده و نگارش، ارسال، ذخیره سازی اطلاعات، ساده تر و سریعتر بوده ضمن اشغال فضای خیلی کم، نحوه ایجاد امنیت برای اطلاعات موجود بسیار بالاتر خواهد بود.

بهر حال موارد ذیل را می توان به عنوان تفاوت ( خواص ) امضاهای دستی و الکترونیکی برشمرد:

  1. امضای یک شخص در فرم دستی ( سنتی ) برای تمام مدارک یکسان است ولی امضای الکترونیکی، برای تولید امضاء از اطلاعاتی که به طور منحصر به فرد در اختیار امضاءکننده است استفاده می شود.
  2. در روش امضای دستی، امضاء به راحتی توسط خود فرد تولید می شود ولی در روش الکترونیکی، امضای افراد به طور خودکار و توسط رایانه تولید می گردد.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

آثار حقوقی امضا، مهر و اثرانگشت در حقوق مدنی و تجارت