فضای شهری به باور اندیشمندان معماری و شهرسازی، فراتر از فضای کالبدی و مولفه­های هندسی آن است. فضای شهری در یک تعریف عام، شامل فضای زندگی شهروندانی است که آگاهانه یا ناآگاهانه برای رسیدن به مقاصد مختلف طی می‏شود (پاکزاد، 1375).

ماتین، خیابان ها، بلوارها، میدان‏ها، پارک های شهر به انضمام نماهای ساختمانی که آن فضا را تعریف نموده‏اند جزء فضای شهری و در حیطه مطالعات طراحی شهری می‏داند (گلکار، 1387 (.

فضاهاي شهري بخشي از فضاهاي باز و عمومي شهرها هستند كه به همه مردم اجازه مي‏دهد كه به آن دسترسي داشته باشند و در آن فعاليت كنند (تيبالدز،1385 ،21). بنابراين، فضاي شهري را مي‏توان مكان تبلور و تجمع انسان‏هايي دانست كه داراي الگوهاي رفتاري متفاوتي هستند. انسان در اين محيط شهري حضور يافته و با فعاليت و تعاملات اجتماعي به كالبد آن جان مي‏بخشد. به طور كلي، فضاهاي شهري به محلي اطلاق مي­شود كه داراي سه مشخصه زير باشد:

–  بازبودن و دسترس پذيربودن فضا

– عمومي بودن فضا

-برقراري تعاملات اجتماعي در فضا (اعتماد،53،1384).

فضاهاي شهري مكان­هايي هستند كه در آنها رفتارهاي مدني، اجتماعي جاري گرديده و روابط و مناسبات اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي موجود در بطن جامعه شهري تبلور مي­يابد (زال نژاد، 1389، 59). فضاهاي شهري داراي حيطه گسترده از عملكردها از جمله برخورد اجتماعي و تبادل افكار شهروندان، وقوع حوادث و رخدادها، ايجاد تصوير ذهني و ادراك از سيماي شهر، برقراري فعاليت ها و دادوستد ها، تردد و جابجايي، وقوع هنجارهاي اجتماعي، توجه به عوامل موثر بر پايداري محيط‏زيست بوده (رفيعيان و خدائي،1389 ،92) و نياز­هايي همچون راحتي، آسودگي، حضور غير فعال در فضا، حضور فعال در فضا، كشف را براي شهروندان مرتفع مي­نمايد (عباس زادگان ،152،1384).

فضای شهری مکانی است برای جاری شدن رفتارهای مدنی- اجتماعی ناشی از روابط و مناسبات اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی موجود در بطن جامعه شهری که آن را نباید به صورت مجزا بلکه می­بایست، همچون عنصری از ساخت فضایی شهر شناخت. فضای شهری علاوه بر دارا بودن ویژگی­های معمارانه که در ایجاد ارتباط بصری و حرکتی انسان با فضا نقش دارند، می­بایست در بردارنده­ی امکانات ویژه دیگری در جهت تسهیل روابط انسانی با یکدیگر نیز باشد. فضای شهری بدین ترتیب با تسهیل جریان شهروندی از طریق حس تعلق انسان به محیط فضای ساخته شده از جنبه کالبدی و به اجتماع از طریق تسهیل کنش­های متقابل انسان­ها با یکدیگر حیات مدنی را به کالبدهای شهری تزریق خواهد کرد. به بیانی دیگر، فضای شهری به مفهوم صحنه­ای است که فعالیت‏های عمومی زندگی شهری در آن­ها به وقوع می­پیوندند. خیابان­ها، پارک‏ها و میدان­های شهر فضای فعالیت‏های انسانی را شکل می­دهند این فضاهای پویا در مقابل فضاهای ثابت و بی‏تحرک محل کار و سکونت، اجزای اصلی و حیاتی شهر را تشکیل می­دهند و شبکه­های حرکت، مراکز ارتباطی و فضاهای عمومی بازی و تفریح را در شهر تأمین می‏کند.در سال­های اخیر توجه به فضاهای شهری در همه جا رواج یافته و فضاهایی از قبیل پارک، مجموعه­های پیاده و باغچه و محورهای پیاده‏روی برای استفاده­های مختلف مردم ساخته شده است (ایرانمنش، 1383، 13).

بنابراین شرط اساسي براي اینکه یک فضاي عمومي، فضاي شهري تلقي شود اینست که در آن تعامل و تقابل اجتماعي صورت گیرد. پس آندسته از نرم فضاها و سخت فضاها که بستر تعامل اجتماعي نیستند فضاي شهري نامیده نمي‏شوند  (خادمی و همکاران، 1386، 24-18).

2-3- انواع فعالیت در فضای شهری

بسته به میزان همخوانی و  همنوایی کارکردی با اهداف مورد انتظار، مقیاس و حجم روابط، تطابق و تناسب با نیازهای روزمره گروههای اجتماعی و همخوانی با کلیت ساختار شهر، فضای شهری می‏تواند از وجوه برجسته‏تری از نظام مطلوب بهره گیرد. فضای شهری در عین دارا بودن ارزشهای اجتماعی و فرهنگی جامعه، ظرف فعالیت‏های شهری و ضرورت‏های مترتب بر آن نیز محسوب می‏گردد. این فعالیتها در حالت کلی سه طیف متفاوت را شامل می‏شود (Gehl, 1987). لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تأثیرگسترش پیاده ‏راه ها در تعاملات اجتماعی (نمونه موردی: خیابان مدرس شهرکرمانشاه)