مسوولیت شهرداری در جاده های شهری

سرعت وسايل نقليه در شهر غالباً كمتر از خارج شهر است و امكان سبقت گرفتن آنها محدودتر است. از اين رو ، ظرفيت عملي جاده هاي شهري غالباًاز ظرفيت عملي جاده هاي جاده هاي نظيرشان در خارج از شهر كمتر است. طرح جاده هاي شهري را بر مبناي ظرفيت لازم در ساعات اوج مي ريزند ، در حالي كه در طرح جاده هاي خارج از شهر ، متوسط حجم ترافيك روزانه مورد نظر قرار مي گيرد.

آنچه استفاده از ظرفيت جاده ها را در شهرها محدود مي كند ، تقاطعهاست و به همين دليل در طرح آنها براي استفاده مناسب از ظرفيت جاده ها واقع در بين آنها بايد دقت لازم و كافي مبذول كرد. ظرفيت جاده هاي دو طرفه معمولاً مستقل از نحوه توزيع ترافيك در جهات مختلف در نظر گرفته مي شود و طرح اين نوع جاده هاي بر اساس مجموع حجم ترافيك در هر دو جهت صورت مي گيرد. در جاده هاي دو طرفه جدا شده ار هم ، ظرفيت هر جهت بستگي به وضعيت توزيع حجم ترافيك در همان جهت دارد و بايد بر اساس حجم ترافيك ساعات تراكم براي جهتي كه حجم ترافيك بيشتري دارد طرح شود.

در جاده هايي كه از مناطق مسكوني مي گذرد ، براي حفظ محيط زيست از اثرات ناشي از تراكم ترافيك ، نبايد از ظرفيت آنها به ميزان حداكثر استفاده شود. به همين دليل سعي مي كنند جاده هاي شهري را طوري طرح كنند كه ظرفيت آنها به ميزان عملي قدري زيادتر باشد ، تا تردد و تراكم ترافيك ، به محيط زيست اطراف آنها لطمه وارد نكند. در همين رابطه ، جاده هاي شهري و بخصوص آنهايي كه از منطاطق مسكوني مي گذرند ، طوري طرح مي شوند كه براي رانندگاني كه بخواهند به عنوان يك جاده عبوري از آنها استفاده كنند مناسب نباشد.

1-1-ايمني در جاده هاي شهري

از عوامل مهم در طرح جاده ها ، در نظر گرفتن نحوه گرفتن نحوه ترددوسايل و عابران پياده براي تأمين ايمني در جاده هاي شهري است. براي تأمين و افزايش ايمني در جاده هاي شهري ، روشهاي مختلفي ، از جمله تفكيك ترافيك ، استفاده از وسايل مختلف كنترل و اعمال مقررات ترافيك وجود دارد كه در اين ميان با توجه به اهميت تفكيك ترافيك در افزايش ايمني جاده ، يا تفضيل بيشتري به شرح آن مي پردازيم.

1-2-افزايش ايمني از طريق تفكيك ترافيك

براي افزايش ايمني در جاده ها و تقاطعها لازم است تعداد نقاط برخورد را كم كرد تا احتمال برخورد وسايل نقليه به يكديگر يا به عابران پياده كاهش يابد. از مناسبترين راههاي دستيابي به اين اهداف و بالابردن ايمني جاده ها ، تفكيك وسايل نقليه مختلف از يكديگر به طرق مختلف است.

نظر منظره و هماهنگي با محيط اطراف خود خوشايند و مطلوب باشند؛ يعني بايدبه نحوي طرح شوند كه تا حد امكان اثر منفي بر محيط زيست نداشته باشند و عبور و مرور عابران پياده نيز در داخل شبكه و در طول و عرض هر مسير به راحتي و با ايمني كامل صورت گيرد. واضح است كه رعايت مطلوب تمام اين نكات ممكن است محدوديتهاي زيادي از نظر فني و اقتصادي داشته باشد از اين رو ، لازم است در طرح هندسي جاده ها مسائل فني و ترافيكي توأم با مسائل ديگر ، نظير محدوديتهاي اقتصادي ، در نظر گرفته شود.

1-3-جاده هاي ناهمتراز ( فرو تراز و فراتراز)

در مواقع لازم جاده ها را به صورت روگذر و زيرگذر يا ناهمتر از مي سازند. همچنين ممكن است جاده اي را به صورت تونل بسازند. بايد درباره طرح و محل جاده هاي ناهمتر از سنجيده رفتار كرد تا محيط زيست و ساختمانها از بين نروند و سكنه محل به ناراحتي نيفتند.

اين گونه جاده ها بيشتر براي جلوگيري از برخورد ترافيك يك مسير با ترافيك مسير ديگر طرح مي شوند و بنابراين مورد استفاده آنها بيشتر در مواقعي است كه خيابان يا مسيري يك آزاد راه را قطع كند. در اين حال ، براي جلوگيري از قطع جريان ترافيك ، جاده را از روي جاده اصلي يا از زير آن عبور مي دهند. البته بسته به موقعيت محل و مخارج ، عكس اين حالت نيز امكان دارد: يعني عبور جاده اصلي از رو يا از زير جاده اي كوچكتر ساخت راههاي زير زميني يا پاينتر از تراز طبيعي زمين ، به علت مخارج زياد و موانع فني معمول نيست و جز در موارد بيار ضروري صورت نمي گيرد. اين نوع جاده ها ، كه از نظر ظاهري صدمه اي به ديده و منظره اطراف نمي زنند ، بايد حداقل شش متر ازسطح زمين پايينتر باشند تا بتوان براي پلهايي كه روي آنها ساخته مي شوند ارتفاع كافي در نظر گرفت. براي جلوگيري از ريزش خاك اطراف جاده هاي پايينتر از سطح زمين لازم است ديواري ساخته شود. در غير اين صورت ، بايد اطراف اين جاده ها را شيبدار كرد. در اين حالت ، علاوه بر امكان روباز بودن جاده در بعضي مواقع ، ميتوان با درختكاري و ايجاد فضي سبز در دو طرف ، محيط زيبايي ايجادكرد.

عبور لوله ها ووسايل تأسيساتي نظير لوله هاي آبرساني و فاضلاب كابلهاي برق و تلفن ، گاهي باعث ايجاد مشكلاتي در ساختن جاده هاي پايينتر از سطح زمين ميشود.

اتصال جاده هاي فروتراز به جاده هاي ديگر در نقاط خروجي آسانتر از اتصال آنها در نقاط ورودي به جاده هاي همتراز است. وسايل نقليه اي كه بخواهند از جاده فروتر از خارج شوند به علت سربالايي عملاً از سرعت خود مي كاهند و با سرعت مناسب وارد جاده ديگر مي شوند. همچنين وسايل نقليه اي كه بخواهند از جاده هاي فراتراز وارد جاده فروتراز يا همتراز بشوند به علت وجود شيب در جاده هاي اتصالي بين اين دو ( كه باعص سرعت بخشيدن به وسايل نقليه مي شود) عامل كندي ترافيك در جاده اصلي نمي شوند.

جاده هاي فراتراز ممكن است برحسب امكان و ضرورت به وسيله خاكريز و يا ايجاد پلهاي دره اي ساخته شوند. آب بارندگي را در اين گونه جاده ها به راحتي مي توان به محل مناسبي در خارج از آنها هدايت كرد :در حالي كه در جاده هاي پايينتر از سطح زمين ، در صورت ورباز بودن جاده ، خارج كردن اين آبها گاهي دشوار است و بنابراين بايد رد موقع طرح و ساختن جاده به اين نكته توجه كرد.

اگر لازم باشد كه جاده بر روي پايه هايي ساخته شود بايد آنها را طوري طرح كرد كه تا حد امكان بين ساختمان آنها و محيط اطراف هماهنگي لازم وجود داشته باشد. گاهي امكان دارد كه از فضاي زير اين نوع جاده ها استفاده هايي (مثلاً به عنوان پاركينگ) به عمل آورد.

طول جاده هاي فراتر از بستگي زيادي به شيبهاي اتصالي و محل تقاطعها دارد. با توجه به اينكه اين نوع جاده ها غالباً تاثير ناخوشايندي بر محيط اطراف خود دارند ، بايد تا آنجا كه مقدور است از ساختن آنها در مناطق شهري و بخصوص در مناطق مسكوني ، اجتناب كرد.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه: 

مسوولیت فقهی و حقوقی دولت و شهرداری ناشی از عیب و خرابی معابر و جاده ها