در هنگام طراحی  و ایجاد یک سیستم اندازه گیری برای سرمايه فكري  می بایستی عوامل زیر در سیستم در نظر گرفت:

  • درجه ومیزان حجم سرمایه انسانی : ميزان تحصيلات، تجربه، تواناييها و… .
  • اندازه سازمان و ساختار آن
  • شایستگی ها و قابلیتهای موجود منابع انسانی
  • قابلیت در دسترس بودن داده های منابع انسانی

ادوينسون نیز تاکید می کند که یک سازمان می بایستی فقط معیارها و شاحضهایی را اندازه گیری کند که از لحاظ استراتژیکی برای رشد و رهنمود آینده شرکت مهم باشندو از طرفی سويبي  معتقد است که انتخاب این معیارها و شاخص های به استراتژی شرکت بستگی دارد.و درادامه این سه جمله را به این موضوغ اضافه می کند:

  1. حتی الامکان ساده باشد( سادگی آن حفظ شود).
  2. معیارهایی که از لحاظ استراتژیکی مهم باشند.
  3. اندازه گیری فعالیتهایی که ثروت فکری تولید می کند.

 

مهمترین ویژگیهای شاخصهای اندازه گیری :

  • ارزش پیش بینی داشته باشد.
  • کمک به تعیین این موضوع که چگونه چیزیی مانند ارزش خلق وایجاد می شود.
  • به زمینه وابسته باشد.
  • جهت و رویکرد اندازه گیری آن از دقت ان مهمتر باشد.
  • سادگی
  • ارتباط آن با استراتژی برای اجرای
  • استفاده از سیستم ها و فرآیندهای موجود بجای معرفی سیستم های پیچیده و جدید.
  • تاثیر گذاری و شکل دهی رفتار
  • جامع و قابل درک بودن.(Kenndy ,1998)

 

2-1-13)گزارش‌دهي سرمايه فكري

 تعریف گزارش سرمايه فكري  بر طبق شرکت دانماركي  : منظور از گزارش دهي سرمايه فكري، ارائه یک تصویر کلی از شرکت با تاکید بر ارزشهای نرم و نامشهود مي باشد.

معمولاً از این شرکتها از این گزارش های سالانه برای ایجاد یک وجهه و شهرت و تصویری خوبی از شرکت در فضای عمومی استفاده می کنند.در گزارش سرمايه فكري می بایستی سه حوزه مهم زیر لحاظ شود:

الف ) حوزه سرمایه انسانی

  1. نمای کارکنان: شامل اطلاعاتی درباره توزیع سنی و جنسی و تعداد کارکنانی که در تولید و توزیع و فناوري اطلاعات و فروش وبازاریابی و سایر بخشهای اداری فعالیت می کنند.
  2. تحصیلات: شامل اطلاعات تحصیلی و تجربه کارکنان .
  3. آموزش: شامل شاخصهایی درباره آموزش های ارائه شده از سوی شرکت برای کارکنان مانند تعداد ساعات آموزشی .
  4. تعهد و انگیزش : درصد کارکنانی ارتقا یافته به تعداد کل کارکنان و درصد کارکنانی که دارای احساس قدردانی صریح هستند یا کسانی که احساس می کنند که از آنها قدردانی شده است.و تعداد کارکنانی که احساس می کنند که عقاید آنها مورد توجه قرار گرفته است. و تعداد کارکنانی که احساس می کنند که دریک محیط کاری شادی فعالیت می کنند.
  5. ترک خدمت کارکنان : شامل اطلاعاتی درباره افراد تازه کار و افرادی که جابجا شده اند و درصد گردش پرسنل .
  6. نتایج : رضایت کلی آنها از شغل بوسیله شاخصهای فهرست رضایت وسایر معیارهایی مانند غبیت به خاطر بیماری و صدمات و ضرر از دست دادن ساعات کاری .

ب )  حوزه سرمایه ساختاری :

  1. زیر ساخت يا زير بنا کلی : شاخص تجهیزات در نظر گرفته شده برای اداره ها و ظرفیت کامپیوترهاو خدمات تلفنی.
  2. زیر ساخت مبتنی بر دانش : شامل معیار استفاده از پایگاه داده و اینترانت شرکت.
  3. حمایت و پیشتیبانی مشتری : شامل ظرفیت شرکت برای نزدیکی و ارتباط با مشتریان واقعی و بالقوه.
  4. فرآیندهای اداری : شامل کارایی فرآیندها
  5. نوآوری : شامل سرمایه گذاریهای صورت گرفته در بخش کالا و بهبود کالا و تعداد کالا ها و خدمات جدید.
  6. بهبود کیفیت : ارزیابی گواهی نامه ها و مجوزهاي های گرفته شده توسط شرکت.

ج) حوزه سرمایه ارتباطی

  1. نمای مشتریان
  2. مشتریان و تصویر شرکت در نزد ذینفعان
  3. اشاعه و شبکه سازی
  4. شدت و تراکم همکاری با سایر بخشهای خارج از شرکت

باید توجه کرد که این گزارشهای باید در دو بازه زمانی t , t-1  نشان داده شود و حتی روابط متقابل بین این سرمایه ها نیز گزارش شود.( Ordo´n˜ez de Pablos,2003)

 

تمامی مدلهای گزارش‌دهی که اخیراً ایجاد شده‌اند در یک نکته اشتراک داشته‌اند و آن این است که همگی آنها سعی داشته‌اند تا تصویری از داراییها و منابع سرمايه فكري را نمایش بدهند که می‌تواند و یا دارای توانایی ایجاد و خلق ارزش هستند و قبلاً در مدلهای گزارش‌دهی مالی سنتی وجود نداشته است.

ویژگیهای مشترک و مشابه این چهارچوب‌ها مورد استفاده در اکثر مدلهای گزارش‌دهی سرمايه فكري: (Brooking, 1996 and  Svieby, 1997 and Edvinsson et al., 1997)

  • همه این چهارچوبها دارای یک دیدگاه مدیریتی هستند بخاطر اینکه از فرایندها و فعالیتهایی که باعث خلق سرمايه فكري می‌شود شروع کرده‌اند این مدلها سعی دارند تا این فعالیتهای و فرآیندهای را با استراتژیهای شرکت مرتبط سازند.
  • تمامی این مدلهای گزارش‌دهی بر طبق و براساس چهارچوب كارت امتيازي متوازن (یعنی داشتن یک دیدگاه متوازن) توسعه یافته‌اند بخاطر اینکه این مدلهای سعی داشته‌اند بر تمامی جنبه‌های مختلف مدیریت سرمايه فكري تمرکز یابند و سعی داشته‌اند تا تصویری کلی[1] و واقعی از اجزای مختلف سرمايه فكري و نحوه ارتباط این اجزای با یکدیگر را نشان دهند.
  • این مدلهای سعی نکرده‌اند که اطلاعات دربارة سرمايه فكري را در چهارچوب حسابداری سنتی در هم آمیزند و یکپارچه کنند.
  • اجزای سرمايه فكري به روشهای مختلفی اندازه‌گیری شده‌اند از قبیل روشهای مالی، کیفی، کمّی و توصیفات فرایندی نکته جالب این است که هر شرکتی برای خود از مدل و روش خاصی استفاده کرده است و به اندازه سازمانها، دارای مدل و روش هستیم.

اگرچه مدلهای مختلفی از گزارش‌دهی سرمايه فكري وجود دارد و عرضه شده است ولی باید گفت که در تمامی این مدلها، هیچ تعریف واضحی از سرمايه فكري و اجزاء سرمايه فكري و روابط آن وجود ندارد. (Vander Meer – Kooistra et al., 2001)

در ادامه یک مثال از کارهایی که در زمینه گزارش‌دهی سرمايه فكري صورت گرفته شده است ذکر می‌گردد.

[1]– Big picture

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

بررسي روابط متقابل ميان اجزاي سرمايه هاي فکری(سرمايه انساني، سرمايه ساختاري،سرمايه مشتري) واثرات اين سرمايه ها فکری بر عملكرد سازماني شعب بانک ملت استان تهران